Niedawno pisaliśmy o toksycznych teściach. Całość artykułu znajduje się TUTAJ. Tekst ten, stworzony przez wykwalifikowaną terapeutkę zajmującą się toksycznymi relacjami, Zuzannę Kuhl, wywarł ogrom emocji u wielu czytelników, a na facebookowych grupach poświęconych toksyczności powstało wiele dyskusji i zwierzeń na temat swoich przeżyć z manipulatorami.

Do redakcji napisano sporo wiadomości z prośbą o stworzenie artykułu także o toksycznych synowych i zięciach. Poniżej zamieszczamy jeden z wielu listów, jakie otrzymaliśmy od różnych czytelników. 

„Przeczytałam tekst o toksycznych teściowych. Może napiszecie o toksycznych synowych czy zięciach? Nie kontaktuję się z synem i jego rodziną, bo synowa mu na to nie pozwala. Nie życzy sobie również kontaktów z moim byłym mężem. Mnie wystarczyło jej zachowanie podczas kilku wizyt, nawet u nowo narodzonej wnuczki. Traktowanie z góry, oschłe i bez jakiejkolwiek serdeczności, proszenie się o zdjęcia maleństwa. Koniec końców zdobywanie ich poprzez Instagram, aż mnie zablokowała. Syn mógł się ze mną kontaktować tylko w drodze do lub z pracy. Teraz wymyśliła sobie wyjazd na stałe do Danii do jej ojca. Są tam już trzeci miesiąc. Syn nie może znaleźć odpowiedniej pracy i wiem z opowieści jego znajomych, że się tam przynajmniej zawodowo męczy. Synowa co chwilę z prawie trzyletnią wnuczką przyjeżdża do Polski do swojej matki, bo mała podobno co chwilę chora. Mój były mąż dostał burę od synowej przez telefon, że nie życzy sobie jego wizyt i zabierania czasu synowi. Nie mógł się z nim spotkać nawet w jego urodziny. Syn się męczy, ale ma już tak zmanipulowany mózg, że uważa, że jego żona i jej rodzina to najwspanialsi ludzie i odciął się od swojej rodziny. Natomiast ja usłyszałam niedawno, mówiąc, jak mnie to boli psychologowi: czemu panią to martwi? Przecież wychowała pani syna na wspaniałego męża. Toksyczni ludzie wychowują toksyczne dzieci.” – mój syn ma toksycznych teściów, a ja mam toksyczną synową. Szanuję wszystkich ludzi, siebie również. Potrafię stawiać granice i znam swoją wartość. Nie wchodzę z butami tam, gdzie mnie nie chcą, ale serce matki boli, jak jej dziecko jest krzywdzone psychicznie przez jedną z najbliższych mu osób. Napiszcie o toksycznych synowych i o tym, jak sobie mają z tym radzić osoby wysoko wrażliwe i kulturalne.”.

Zuzanna Kuhl, psychoterapeutka, odpowiada:

Dysfunkcyjne wzorce przechodzą z pokolenia na pokolenie i niezwykle trudno byłoby znaleźć rodzinę, w której jakaś dysfunkcja nie wystąpiła. Każde kolejne pokolenie mierzy się z bagażem poprzednich i wytwarza własne mechanizmy obronne, które mają pozwolić przetrwać trudy dzieciństwa.  Mechanizmy te najpierw nas chronią, a w dorosłości stają się zarówno źródłem naszych mocnych stron, jak i toksycznych zachowań. Jeśli na przykład w dzieciństwie ulegliśmy parentyfikacji, czyli zamianie ról między rodzicami a dzieckiem (wówczas oczekuje się, że to dziecko przejmie rolę rodzica i to ono będzie się nim opiekowało), mamy tendencję do brania odpowiedzialności za innych. Wymaga to od nas bardzo dużo odporności i psychicznej siły, co zabieramy ze sobą jako mocną stronę w dorosłe życie.  Druga strona tej monety to duża potrzeba kontroli, poczucie, że „wiemy lepiej” niż inni, że powinno być tak, jak my chcemy – i to już jest toksyczne. Praca nad sobą, na przykład w ramach terapii, polega między innymi na odkryciu tych mechanizmów i zobaczeniu obydwu jego stron. Na tym polega odpowiedzialność za własne życie oraz możliwość odzyskania wolności od pokoleniowych naleciałości, z których zazwyczaj nie zdajemy sobie nawet sprawy i które zza kulis rządzą naszym życiem.   Kiedy odkrywamy prawdę o sobie, możemy zdecydować, co jest dla nas wartościowe, a co chcielibyśmy (i powinniśmy) zmienić, żeby nie ranić siebie i innych osób. Na tym polega dojrzałość. W pracy tej bardzo pomagają emocje, zwłaszcza te trudne i nieprzyjemne. Każdy dyskomfort to sygnał, że coś jest nie tak. Np. możemy czuć złość, gdy ktoś przekracza nasze granice i to jest sygnał do ich obrony, natomiast to my decydujemy, czy ten sygnał wykorzystamy.   Jeśli pozostajemy w sytuacji, która jest dla nas niewygodna (czasami osoby trzecie mylnie sądzą, że dana sytuacja jest dla danej osoby właśnie niewygodna lub szkodliwa), robimy to dlatego, że jest to w ogólnym rozrachunku dla nas korzystniejsze, bo np. wyjście z takiej sytuacji wyobrażamy sobie jako przerażające. Zazwyczaj ten strach jest iluzją, która ma zatrzymać nas w tym, co już znamy. Nawet jeśli jakaś sytuacja jest dla nas niewygodna, jest znana, wiemy już jak się w niej poruszać i to jest bardzo ważne dla naszego mózgu, który bardzo nie lubi ryzyka związanego z tym, co nowe i nieznane. Jak widzicie, naszymi zachowaniami rządzi mnóstwo czynników. Opisałam tutaj zaledwie kilka z nich. Najlepiej przyjrzeć się sobie na sesji terapeutycznej, gdzie jak pod mikroskopem mamy szansę zobaczyć swoje mechanizmy i świadomie podejmować decyzje o przyszłości.

Odnosząc się do listu zatroskanej mamy, podkreśliłabym fakt, że syn jest dorosłym człowiekiem, który ma prawo decydować o sobie, a zadecydował, że chce być w obecnej relacji. Zdecydował się na nią, bo musi ona być dla niego korzystna – niekoniecznie toksyczna. Warto zaufać wyborom swoich dzieci. Powinniśmy je także zaakceptować. Im bardziej nie chcemy czegoś zaakceptować, tym bardziej to się umacnia i rośnie w siłę. Dajmy dorosłym osobom samodzielnie kierować własnym życiem, nawet jeśli uważamy, że robią to nie tak, jak my uważamy za słuszne. Syn najlepiej wie, co dla niego jest korzystne.

Próba kierowania życiem innych, zwłaszcza dorosłych osób, to jest właśnie zachowanie toksyczne.

Zamiast wskazywać palcem na zachowania innych, w jasny i zdrowy sposób komunikujmy swoje potrzeby. Nie oczekujmy jednak, że ktoś ma je kategorycznie spełniać, bo nie musi – może chronić swoje granice. Zamiast tego korzystajmy z praw, jakie mamy i o ile je mamy.

Zapraszamy do dyskusji na naszym Facebooku, Instagramie lub bezpośrednio pod artykułem.

Artykuł Teściowa pisze o synowej – Zuzanna Kuhl odpowiada pochodzi z serwisu Tekstualni.pl.

Internet jest przepełniony zwierzeniami ofiar toksycznych teściów. Choć sprawcami znęcania się na wybrankach swoich dzieci są głównie kobiety, mężczyźni często wtórują oprawczyniom. W różnych mediach społecznościowych tworzy się grupy wsparcia, które łącznie zrzeszają kilkaset tysięcy członków opisujących swoje liczne zmagania z teściami. Choć każda z tych historii jest inna, można w nich dostrzec wiele tych samych schematów, którymi doskonale władają osoby toksyczne. Dlaczego młodzi ludzie przez lata są gnębieni przez rodziców naszych towarzyszy? Jak można temu przeciwdziałać? Na te i inne pytania odpowiada terapeutka Zuzanna Kuhl, która na co dzień pomaga między innymi ofiarom przemocy stosowanej przez toksycznych teściów. 

Kiedy możemy uznać, że teściowie są toksyczni?

Zuzanna Kuhl: Istnieje cały katalog toksycznych zachowań, natomiast testem jest zawsze stawianie granic. Jeśli nasze granice, czyli de facto my, nie są przez kogoś szanowane mimo jasnej komunikacji naszych potrzeb, to mamy do czynienia z osobą dla nas toksyczną. Toksyczne zachowania niestety wędrują z pokolenia na pokolenie.

Ile par w Polsce może borykać się z toksycznymi relacjami z teściami?

– Nie ma niestety badań, które by to pokazywały, natomiast ankieta przeprowadzona kilka lat temu w Wielkiej Brytanii pokazała, że teściowie są powodem kłótni u 60% badanych par, z czego 20% rozważa z tego powodu rozwód. Brytyjskie badania dowiodły, że najczęstsze powody napięć to dawanie niechcianych opinii przez teściów, partner stający po stronie rodziców oraz spory o to, jak wychowywać wnuki. Prawie jedna trzecia ankietowanych określiła rodziców swoich partnerów jako „ingerujących”. Ci, którzy otwarcie kłócili się z teściami, robili to średnio raz w miesiącu. 

To zatrważające! Skąd w teściach wrogie nastawienie do wybranków/ek swoich dzieci?

– Powodów, dla których ktoś ma do innej osoby wrogie nastawienie, może być wiele. Zdrową wrogość czujemy do osób, które przekraczają nasze granice. Gniew pomaga nam ich bronić. Nie lubimy też osób, które nieświadomie pokazują nam wyparte przez nas prawdy o nas samych, np. osoby asertywne uważamy za bezczelne, kiedy asertywność jest czymś, czego nam brakuje. Możemy też gardzić osobami, które uważamy za głupie, jeśli sami mamy problem z poczuciem wartości i skrycie tak właśnie myślimy o sobie. Brytyjskie badania pokazują jednak, że wśród 2000 par, które ankietowano najczęstszym źródłem napięć była chęć kontrolowania związku swojego dorosłego już dziecka przez rodziców. Wchodzenie w relacje z pozycji kontroli wynika ze strachu. Spotykam się z tym często w mojej pracy z dorosłymi dziećmi toksycznych i dysfunkcyjnych rodziców. Rodzice z narcystycznym rysem osobowości mają tendencje do traktowania swoich nawet dorosłych już dzieci jak poddanych, którzy nie mają prawa do własnego życia, a na świecie są po to, żeby spełniać ich wygórowane i często nielogiczne wymagania. Poprzeczka ustawiona jest już w dzieciństwie tak wysoko, żeby do niej nie doskoczyć. Takie podejście rodziców do dzieci sprawia, że dziecko ciągle się stara sprostać tym wymaganiom kosztem samego siebie. Potrzeba akceptacji i miłości rodziców, której od rodziców narcystycznych nigdy nie dostaniemy, sprawia, że stawiamy ich „potrzeby” na pierwszym miejscu, nawet kosztem własnej rodziny i dzieci.

 Jak na małżeństwo i nasze dzieci  wpływają toksyczne relacje z teściami?

– Jak pokazują wymienione wyżej badania, nie najlepiej. Ponad 25% ankietowanych stwierdziła, że nie decydowałaby się na małżeństwo, gdyby wcześniej wiedziała, jaka jest skala problemu. Prawda jest też taka, że tzw. czerwone flagi, czyli znaki ostrzegawcze związane z toksycznymi zachowaniami teściów widzimy zazwyczaj dosyć wcześnie, tylko z jakichś powodów decydujemy się je ignorować. Warto się przyjrzeć tym powodom, ponieważ to my decydujemy o naszym życiu, o tym z kim tworzymy relację i z kim zakładamy rodzinę. Problemy same nie znikają. Jeśli podejmujemy decyzję wejścia w związek z osobą, która ma nieunormowane stosunki z własnymi rodzicami, musimy się liczyć z późniejszymi konsekwencjami naszych wyborów. 

Jak reagować, gdy teściowa obraża mamę/ tatę swoich wnuków?

– Podstawą jest jasne i stanowcze zakomunikowanie naszych granic. Najlepiej oczywiście byłoby, żeby granica została postawiona przez naszego partnera/partnerkę, czyli syna/córkę naszych teściów. Jeśli to nie skutkuje, przyjmijmy, że teściowie są jacy są i się nie zmienią. To co możemy zrobić, jeśli nasz partner nie jest w stanie postawić takiej granicy (ma do tego prawo-nie każdy jest gotowy na zmierzenie się z prawdą o dysfunkcji własnych rodziców), odpowiednie granice stawiamy my. Jeśli teściowie nas nie szanują, naturalną konsekwencją jest, że nie mamy ochoty się z nimi spotykać, rozmawiać z nimi czy utrzymywać jakichkolwiek kontaktów. Korzystajmy z tego prawa. To, że partner chce dalej mieć relacje z rodzicami, to jego wybór, nasz może być inny. Zawsze stawajmy po swojej własnej stronie i nie pozwalajmy na niesprawiedliwe traktowanie nas.Pamiętajmy też, że toksyczna relacja z teściami daje naszym dzieciom nieprawidłowe wzorce. Pokazujmy im, że jeśli ktoś zachowuje się w stosunku do nas bez podstawowego szacunku, manipuluje, czy osacza, to mamy obowiązek  stawiać takim osobom jasne granice.

Toksyczne zachowania dotykające dzieci są dla nich wielkim obciążeniem i mają wpływ na całe ich późniejsze życie. Skutkują obniżeniem poczucia własnej wartości, co z kolei negatywnie przekłada się na wszystkie sfery życia. Rolą rodzica jest m.in. chronienie dziecka przed toksycznymi zachowaniami innych osób. Stawiajmy więc granice dla naszego własnego dobra i dobra naszych dzieci. Rodzic, który nie chroni swoich dzieci przed toksycznością innych osób (teściów, drugiego rodzica, kogokolwiek, kto jest w pobliżu i jest dysfunkcyjny) jest współwinny krzywdy dziecka.

Jak powinni w tej sytuacji reagować partnerzy ofiar swoich rodziców?

– Zacznijmy od tego, że problem teściów jest w rzeczywistości nierozwiązanym problemem dysfunkcyjnej relacji naszego partnera/partnerki z jego/jej rodzicami. Kluczem jest uświadomienie sobie, że dana relacja jest dysfunkcyjna oraz wprowadzenie zmian. Nie jest to łatwe, bo będąc dziećmi toksycznych rodziców wzrastamy w przekonaniu, że nieprawidłowe zachowania są normą. Co więcej, winę za nie jako dzieci bierzemy na siebie. Jeśli jednak zobaczymy dysfunkcję, kolejnym krokiem jest praca nad sobą, wzmacnianie poczucia wartości, które prowadzi do stawiania granic rodzicom. Istnienie problemu toksycznych teściów wynika z niepostawionych przez ich dorosłe dzieci granic wobec nieprawidłowych zachowań i naruszania naszej strefy.

Co, jeśli mąż nie reaguje na zachowanie swojej matki/ojca?

– Chronić siebie, stawiając teściom granice na własną rękę i regulując z nimi kontakty według własnych potrzeb.

Jak postępować, jeśli, mimo stawiania granic, babcia nie stosuje się do zasad wprowadzonych w związku z dzieckiem?

– Zastanowić się, w jakim zakresie chcemy, żeby babcia spędzała czas z wnukami, by to nie było dla nich szkodliwe. O swoich dzieciach decydują rodzice, a nie dziadkowie.

Kiedy niezbędna jest całkowita separacja od oprawcy?

– Jeśli wcześniejsze, łagodniejsze granice notorycznie nie są respektowane, warto wprowadzić sankcje. Całkowita separacja to granica ostateczna, po którą sięgamy, jeśli widzimy, że druga strona notorycznie i agresywnie narusza naszą przestrzeń, a nasze granice są stale przekraczane.

Czy znęcanie się psychiczne nad synową/zięciem, na przykład poprzez pomówienia czy notoryczne poniżanie, jest w Polsce karalne?

– Bez względu na charakter relacji przemoc psychiczna jest karalna. Kodeks karny mówi o tym wyraźnie: „Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy (…) podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.”.

Na pytania odpowiadała Zuzanna Kuhl – terapeutka na co dzień pracująca między innymi z ofiarami toksycznych teściów.

Artykuł Czy Twoi teściowie stosują wobec Ciebie przemoc psychiczną? pochodzi z serwisu Tekstualni.pl.